Nie każdy wypadek pracownika, to wypadek przy pracy

Aby nieszczęśliwe zdarzenie, w którym uczestniczy pracownik, mogło zostać uznane za wypadek przy pracy, musi ono wystąpić w określonych okolicznościach i warunkach. Ekspert poradnika „Bhp w firmie” omawia je poniżej.

Nagłość zdarzenia

Nagłość nie budzi wątpliwości w sytuacji wystąpienia takich zdarzeń, jak np. upadek z wysokości, skaleczenie, przewrócenie, uderzenie spadającymi przedmiotami itp. Wątpliwości mogą wystąpić dopiero, gdy ocenia się zdarzenie spowodowane działaniem np. czynników chemicznych lub termicznych. Uważa się, że zdarzenie jest nagłe wtedy, gdy trwa nie dłużej, niż wynosi czas jednej dniówki roboczej. Nie zawsze nagłe zdarzenie musi oznaczać jednocześnie zdarzenie jednorazowe, krótkie czy też gwałtowne.

Przykład:
Pracownik magazynu wielokrotnie w ciągu zmiany roboczej podnosił ładunki o znacznym ciężarze, skarżąc się przy tym na ból w plecach. Po kolejnym podniesieniu ładunku wypadł mu dysk z kręgosłupa. Taki ciąg wydarzeń spowodował uraz, który należy uznać za wypadek przy pracy
.

Mogą również wystąpić przypadki, w których samo zdarzenie będące przyczyną wypadku trwa dłużej a skutek występuje nagle.

Przykład:
Udar cieplny, spowodowany dłuższym wykonywaniem pracy w wysokiej temperaturze, następuje w sposób nagły. Jednak jego przyczyna (działanie wysokiej temperatury) jest rozciągnięta w czasie. Mimo tej rozciągłości zdarzenie to należy uznać za wypadek przy pracy.

Nagłość nie musi oznaczać, że uszczerbek na zdrowiu powstaje natychmiast po wystąpieniu samej przyczyny zewnętrznej (w powyższym przykładzie jest to działanie wysokiej temperatury). Miedzy działaniem tej przyczyny a wystąpieniem uszczerbku (w powyższym przykładzie jest to udar cieplny) może upłynąć pewien czas.

Przyczyna zewnętrzna

Zdarzenie jest tylko wtedy wypadkiem przy pracy, jeżeli nastąpiło na skutek działania czynników zewnętrznych (przyczyny zewnętrznej), takich jak:

  • działanie wysokich temperatur (np. oparzenia i odmrożenia),
  • działanie elementów ruchomych maszyn, urządzeń technicznych, narzędzi pracy,
  • działanie energii elektrycznej,
  • działanie substancji chemicznych,
  • wysiłek fizyczny,
  • praca na poziomie różnym od zerowego itp.

Przykład:
Pracownik na placu budowy został uderzony belką przenoszoną za pomocą żurawia, w wyniku czego doznał rozległych urazów głowy. Zdarzenie to wystąpiło wskutek działania przyczyny zewnętrznej (uszczerbek na zdrowiu pracownika został spowodowany uderzeniem belki).

Przeżycie wewnętrzne można uznać także za przyczynę zewnętrzną wypadku przy pracy. Dzieje się tak w przypadkach, gdy stan emocjonalny pracownika został wywołany okolicznościami nietypowymi dla wykonywania przez niego pracy.

Wyrok SN z 23 stycznie 1986 r., II PR I/86, PiZS 1986/8/74:
„Przeżycie wewnętrzne (uraz psychiczny) w postaci emocji o znacznym nasileniu, wywołujące negatywne skutki w organizmie pracownika, może być uznane za przyczynę zewnętrzną wypadku w rozumieniu art. 6 ust. 1 (…) [ustawy z 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. z 1983 r. nr 30, poz. 144 z późn. zm.)], jeżeli zostało wywołane nie przez pracownika, lecz powstało wskutek okoliczności nietypowych dla normalnych stosunków pracowniczych”.

Za przyczynę zewnętrzną uznaje się również wysiłek fizyczny niezbędny do wykonywania pracy, na przykład dźwignięcie ciężaru. Jest tak nawet wtedy, gdy określony wysiłek fizyczny nie przekracza dopuszczalnych norm.

Wyrok Sądu Najwyższego z 9 lipca 1991 r., II PRN 3/91, OSP 1992/11/263:
„Pojęcie nadmiernego wysiłku fizycznego nie jest pojęciem abstrakcyjnym, które odnosi się do jakiegoś nie sprecyzowanego bliżej stopnia ogólnej odporności organizmu ludzkiego, lecz musi być odnoszone do konkretnych możliwości fizycznych i psychicznych danego pracownika. Nie ma więc przeszkód do przyjęcia, iż dla konkretnej osoby wykonywanie pracy w normalnych warunkach mogło stanowić nadmierny wysiłek”.

Przyczyna zewnętrzna zachodzi także wówczas, gdy pracownik doznał urazu np. na skutek potknięcia się lub omdlenia wywołanego czynnikiem zewnętrznym.

Przyczyna zewnętrzna pozostająca w związku z pracą może przyspieszać przebieg procesów chorobowych. Dlatego niewykluczone jest uznanie zawału serca za wypadek przy pracy, jeżeli wykazany zostanie związek między pracą a tym zdarzeniem.

Wyrok Sądu Najwyższego z 12 grudnia 1979 r., III PRN 53/79, SP 1980/10/33:
„Zawał serca może być uznany za wypadek przy pracy w rozumieniu art. 6 ust. 1 (…) [ustawy z 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. z 1983 r. nr 30 poz. 144 z późn. zm.)], jeżeli został spowodowany silnym przeżyciem psychicznym pracownika wskutek nawarstwiania się szczególnie krzywdzących okoliczności mających związek z pracą”.

Wyrok Sądu Najwyższego z 8 listopada 1994 r., II PRN 7/94, OSN nr 1995/9/108:
„Przy ocenie nadmiernego wysiłku jako przyczyny zewnętrznej wypadku przy pracy należy mieć na uwadze nie tylko rodzaj wykonywanych czynności, ale także warunki i okoliczności, w których czynności te są wykonywane”.

Przyczyna zewnętrzna jest koniecznym warunkiem uznania zdarzenia za wypadek przy pracy. Jeżeli więc niezdolność do pracy nastąpiła wyłącznie na skutek działania czynników wewnętrznych, to nie mamy do czynienia z wypadkiem przy pracy (np. choroba samoistna, rozległy zwał serca spowodowany ciągłym nadużywaniem alkoholu).

Przyczyną zewnętrzną jest również działanie innych osób (niezależnie od tego, czy ma ono charakter celowy, czy niecelowy, które powoduje szkodliwe dla życia lub zdrowia pracownika następstwa.

Przykład:
Pracownik zatrudniony w firmie na stanowisku spawacza został napadnięty i pobity. Ponieważ miało to miejsce w czasie wykonywania przez niego pracy na rzecz i terenie zakładu pracy oraz zostało wywołane przyczyną zewnętrzną w postaci działania osób trzecich, to napad ten powinniście uznać za wypadek przy pracy.

Wyrok Sądu Najwyższego z 11 sierpnia 1978 r., III PRN 25/78, OSNCP 1979/3/57:
„Pobicie pracownika podczas wykonywania przez niego zwykłych czynności pracowniczych w zakładzie pracy lub w innym miejscu wyznaczonym do ich wykonywania jest z reguły wystarczającą przesłanką do uznania, że zdarzenie to nastąpiło w związku przyczynowym z pracą według art. 6 ust. 1 (…) [ustawy z 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków pracy oraz chorób zawodowych (Dz.U. z 1983 r. nr 30, poz. 144 z późn. zm.)]. Pobicie pracownika na terenie zakładu pracy lub w innym miejscu wyznaczonym do wykonywania zleconych czynności pracowniczych, w których znalazł się przypadkowo, podczas wykonywania czynności sprzecznych z istotą i celem zleconej mu pracy nie pozostaje w związku z jego obowiązkami pracowniczymi, nie jest więc wypadkiem przy pracy, zwłaszcza wtedy, gdy zostało spowodowane wyłącznie oczywiście niewłaściwym zachowaniem się pobitego”.

Związek z pracą

Związek między wypadkiem a pracą zachodzi wówczas, gdy zdarzenie ma miejsce w czasie i w miejscu pracy. Sama praca nie musi być bezpośrednią przyczyną wystąpienia uszczerbku na zdrowiu pracownika. Jeśli pracownik w czasie i w miejscu pracy został na przykład pobity, nawet jeżeli przyczyna pobicia miały charakter osobisty, macie do czynienia z wypadkiem przy pracy. Zwracamy uwagę, że może się zdarzyć, gdy pomimo faktu, iż wypadek pracownika zdarzył się w czasie i miejscu pracy, nie będzie on wypadkiem przy pracy.

Przykład:
Pracownik złamał rękę podczas kradzieży własności pracodawcy – firmowego samochodu dostawczego. Nie można uznać tego zdarzenia za wypadek przy pracy. Fakt, że nastąpiło ono w czasie i miejscu pracy, nie ma tutaj znaczenia, ponieważ działanie pracownika było sprzeczne z prawem oraz z celem jego zatrudnienia, a praca, niestety, stanowiła jedynie okazję do dokonania przestępstwa.

Zerwanie związku z pracą następuje wówczas, gdy pracownik wykonuje czynności należące do jego sfery prywatnej. O zerwaniu związku z pracą nie ma natomiast mowy wtedy, gdy pracownik korzysta z przysługującej mu przerwy w pracy. Nie przerywa związku z pracy fakt, że wypadek pracownika nastąpił wskutek nieprzestrzegania przez niego przepisów bhp, a w szczególności wskutek jego stanu nietrzeźwości. W takim przypadku poszkodowany pracownik może nie otrzymać świadczeń przewidzianych w ustawie wypadkowej, jednak nie przekreśla to możliwości uznania tego zdarzenia za wypadek przy pracy.

Wyrok Sądu Najwyższego z 30 stycznia 1985 r., II PRN 20/85, Piz 1986/9/74:
„Stan nietrzeźwości świadczy o naruszaniu dyscypliny pracy i uzasadnia wyciągnięcie stosownych konsekwencji, włącznie do rozwiązania umowy o pracę ze skutkiem natychmiastowym z powodu ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych, nie stanowi natomiast zerwania więzi z pracą”.

Autor: Krystyna Zakrzewska-Szczepańska

Źródło: Bhp w firmie, www.bhpwfirmie.pl

Kontakt: Robert Wierzbicki e-mail: RWierzbicki@wip.pl

Ostatnie zapytania:

  • zasłabniecie w pracy
  • wypadek przy pracy to każde zdarzenie
  • zasłabnięcie pracownika w pracy
  • wypadek w pracy l4
  • potknięcie się o kable w pracy
  • zaslabniecie w pracy zwolnienie
  • Wypadek przy pracy uraz psychiczny
  • zbyt duzy wysilek oracownika i smierc czy mozna to uznac za wypadek przy pracy
  • upadek w pracy
  • uderzenie w kolano czy to wypadek

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *