Ryzykowna wolność wyboru

W umowach zawieranych między przedsiębiorcami w obrocie krajowym i międzynarodowym, coraz większe znaczenie zyskują klauzule arbitrażowe. Przedsiębiorcy wolą, aby ewentualne spory powstałe między nimi były rozstrzygane przez sądy arbitrażowe, a nie sądy powszechne. W stosunkach krajowych zainteresowanie arbitrażem wynika przede wszystkim z przewlekłości postępowań przed polskimi sądami powszechnymi. W relacjach zagranicznych strony wolą często, aby spory rozstrzygał sąd polubowny, a nie sądy państwa, w którym druga strona ma swoja siedzibę. Od 17 października 2005 roku polscy przedsiębiorcy mogą dobrowolnie wybrać miejsce arbitrażu bez względu na to czy umowa handlowa zawierana jest między dwoma polskimi podmiotami, czy między polskim przedsiębiorcom i firmą zarejestrowaną zagranicą. Jeżeli więc polskie przedsiębiorstwa zawierająca umowę handlową życzą sobie, aby spory miedzy mini były rozstrzygane przez arbitraż za granica, mogą skutecznie zawrzeć taki zapis w umowie. Przy wyborze miejsca arbitrażu należy jednak starannie sprawdzić obowiązujące przepisy obowiązujące na terytorium arbitrażu, z uwagi na wykonalność orzeczenia. Najlepiej umawiać się w jednym z państw sygnatariuszy konwencji o uznawaniu i i wykonywaniu orzeczeń arbitrażowych, zawartej 10 czerwca 1958 roku w Nowym Jorku. Warto jednak pamiętać, że niektóre państwa zastrzegły sobie, że będą stosować do uznawania i wykonywania orzeczeń wydawanych jedynie na obszarze ich działania. Takie zastrzeżenie złożyły m.in. Niemcy, Francja, Belgia, Wielka Brytania czy Holandia. Gdyby polski przedsiębiorca zawarł w umowie z zagraniczną firmą klauzulę, w której miejsce arbitrażu zostało wskazane w kraju nienależącym do konwencji nowojorskiej, to w razie potrzeby orzeczenia arbitrażowego w państwie, które jest strona konwencji, mogłoby się okazać, że sąd tego państwa nie będzie stosował konwencji, a wyłącznie swoje przepisy krajowe. Przed podpisaniem umowy z klauzula arbitrażową, warto sprawdzić, jakie przepisy będą nas obowiązywały w razie problemów z wykonywaniem umowy.