Zmiana wartości początkowej środków trwałych

Zmiana wartości początkowej środków trwałych to zagadnienie finansowe, które zwykle leży wyłącznie w gestii księgowego firmy.

Warto jednak znać mniej więcej zasadę, żeby nie być zaskoczonym gdy wydatek poniesiony w związku z danym narzędziem lub maszyną nie zostanie od razu wliczony w koszty uzyskania przychodu.

Wartość początkowa środków trwałych, ustalona według odpowiedniej zasady, może ulec zmianie. Jest to możliwe wówczas, gdy (za: „Odtwarzanie środków trwałych”, Goldmann, Wydawnictwo C.H. Beck, 2006):

  • zostanie urzędowo zarządzona aktualizacja wyceny środków trwałych,
  • zostaną poniesione koszty na ulepszenie środków trwałych.

Gdy zostanie zarządzona aktualizacja wyceny środków trwałych

Istotą aktualizacji jest urealnienie wartości składników majątku i kosztów jednostki w związku z podwyższeniem podstawy ich amortyzacji. Aktualizacja ma na celu skorygowanie ich bieżącej wartości księgowej do wartości godziwej. Ogłaszana jest wówczas, gdy wartość ewidencyjna poszczególnych składników majątkowych odbiega w istotny sposób od aktualnej wartości. Ostatnia tego typu aktualizacja miała miejsce w 1995r., a aktualizacji dokonać musiały osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą oraz osoby prawne z wyłączeniem jednostek postawionych w stan likwidacji oraz w stosunku do których ogłoszono upadłość, do 30.9.1995 r. na dzień 1 stycznia tegoż roku. Aktualizacja ta polegała na przeliczeniu wartości początkowej oraz wartości dotychczasowych odpisów amortyzacyjnych poszczególnych składników majątkowych wykazanych w ewidencji. W przypadku, kiedy zaktualizowana wartość początkowa, obliczona za pomocą wskaźnika przeliczeniowego, różniła się więcej niż 10% od rynkowej, według stanu na września 1994 r., to przeliczenie następowało z zastosowaniem tej wartości rynkowej. Przy aktualizowaniu odpisów amortyzacyjnych jednostka brała pod uwagę proporcje dotychczasowej amortyzacji w stosunku do wartości początkowej składnika majątku, przed aktualizacją.

W latach 1996-2005 nie dokonywano aktualizacji wyceny środków trwałych.

Tego typu aktualizacji firma nie może dokonać na podstawie decyzji własnej firmy.

Gdy zostaną poniesione koszty na ulepszenie środków trwałych

Zgodnie z prawem bilansowym i podatkowym z ulepszeniem mamy do czynienia wtedy, kiedy środek trwały został poddany przebudowie, rozbudowie, rekonstrukcji, adaptacji lub modernizacji, przez co nastąpił wzrost jego wartości użytkowej w stosunku do tej wartości użytkowej z dnia przyjęcia środka trwałego do używania.

Mimo, że przepisy nie precyzują tych pojęć, w praktyce przyjęto uważać, że:

  • przebudowa, to zmiana (poprawienie) istniejącego stanu (np. konstrukcji) środków trwałych na inny, powodująca dostosowanie do pełnienia innych funkcji, zmianę warunków technicznych lub własności użytkowych,
  • rozbudowa, to powiększenie (rozszerzenie) składników majątkowych, w szczególności zaś budynków i budowli, linii technologicznych itp.,
  • rekonstrukcja, to odtworzenie (odbudowanie) zużytych całkowicie lub częściowo składników majątkowych, ale tylko gdy zwiększa się ich wartość użytkowa,
  • adaptacja, to przystosowanie (przerobienie) składnika majątkowego do wykorzystania go w innym celu, niż wskazywało jego pierwotne przeznaczenie, albo nadanie temu składnikowi nowych cech użytkowych,
  • modernizacja to unowocześnienie środków trwałych.

Zgodnie z prawem podatkowym przez pojęcie ulepszenia rozumie się wydatki związane z przebudową, rozbudową rekonstrukcją, adaptacją lub modernizacją środków trwałych, jeżeli przekroczą one w danym roku podatkowym kwotę 3500 zł (stan na rok 2006). Natomiast środki trwałe uważa się za ulepszone, jeśli wydatki poniesione na ulepszenie powodują wzrost ich wartości użytkowej w stosunku do tej wartości użytkowej z dnia przyjęcia środków trwałych do używania.

Wzrost wartości użytkowej mierzy się w szczególności:

  • okresem używania,
  • zdolnością wytwórczą (potencjalną, a nie rzeczywistym wykorzystaniem),
  • jakością produktów uzyskiwanych za pomocą ulepszonych środków trwałych,
  • kosztami eksploatacji środków trwałych.

Oznacza to, że zwiększanie wartości początkowej środka trwałego może nastąpić tylko wówczas, gdy w wyniku nakładów poniesionych na jego ulepszenie nastąpiły konkretne wymierne efekty, na przykład w postaci:

  • przedłużenia okresu używania środka trwałego,
  • wzrostu zdolności wytwórczej,
  • poprawy jakości produkowanych wyrobów,
  • obniżki kosztów eksploatacji,
  • poprawy ochrony środowiska (np. zmniejszenia lub wyeliminowania emisji pyłów lub gazów szkodliwych dla zdrowia),
  • poprawy warunków bezpieczeństwa i higieny pracy.

Warunki w postaci wymiernych efektów nie są wymagane, jeśli przebudowa, rozbudowa, rekonstrukcja, adaptacja lub modernizacja mają miejsce przed przekazaniem do używania nabytego środka trwałego, bowiem koszty poniesione w tym przypadku wchodzą w cenę nabycia jako koszty bezpośrednio związane z zakupem i przystosowaniem składnika do stanu zdatnego do używania.

Wydatkami na ulepszenia są także wydatki związane z nabyciem części składowych i peryferyjnych (np. w zestawach komputerowych), których jednostkowa cena nabycia przekracza od 2000 r. kwotę 3500 zł (stan na rok 2006).

Gdy jednostkowa cena nabycia części składowej jest niższa od kwoty limitu lub jej równa, wydatek na nabycie tej części nie jest wydatkiem na ulepszenie, a zatem nie podwyższa wartości początkowej środka trwałego lecz bezpośrednio stanowi koszt uzyskania przychodu. Jeżeli część składowa (część wchodząca w skład danego środka trwałego np. filtr, dysk) lub część peryferyjna (część dołączana do danego środka trwałego np. drukarka komputerowa) mogą być wykorzystane z różnymi składnikami majątku albo z nimi zestawione, wydatek na ich nabycie należy przypisać jednemu, wybranemu przez podatnika, składnikowi podstawowemu.

Art. 47 § 2 Kodeksu cywilnego stanowi, iż częścią składową rzeczy jest wszystko, co nie może być od niej odłączone bez uszkodzenia łub istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia łub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego, i dalej, w § 3: przedmioty połączone z rzeczą tylko dla przemijającego użytku nie stanowią ich części składowych. Należy wskazać, że tą definicją części składowych posługuje się także Naczelny Sąd Administracyjny, orzekając w sprawach podatkowych.

Od 1.1.2003 r. w razie trwałego odłączenia od danego środka trwałego części składowej lub peryferyjnej, wartość początkową tego środka zmniejsza się, od następnego miesiąca po odłączeniu, o różnicę między ceną nabycia (kosztem wytworzenia) odłączonej części a przypadającą na nią, w okresie połączenia, sumą odpisów amortyzacyjnych obliczoną przy zastosowaniu metody amortyzacji i stawki amortyzacyjnej stosowanej przy obliczaniu odpisów amortyzacyjnych tego środka trwałego.

Jeżeli odłączona część zostanie następnie przyłączona do innego środka trwałego, w miesiącu połączenia zwiększa się wartość początkową tego innego środka o ww. różnicę. Wobec tego ta sama wartość, o którą zmniejszono wartość początkową środka trwałego w związku z odłączeniem części składowej, powiększy wartość początkową środka trwałego, do którego ta część zostanie zainstalowana. Będzie to rodzaj przesunięcia tej samej części wartości początkowej między różnymi środkami trwałymi.

Nakłady poniesione w okresie użytkowania środka trwałego, w rezultacie których nie następuje ulepszenie, a jedynie przywrócenie pierwotnej zdolności użytkowej, traktuje się jako koszty remontu. Stosując zasadę istotności do kosztów remontu, można do nich zaliczyć nakłady na wykonanie prac, mające cechy ulepszenia środka trwałego, jeśli dotyczą one składnika majątku o niskiej jednostkowej wartości (w przepisach podatkowych do 3500 zł (stan na rok 2006), w przepisach bilansowych do wartości określonej w zasadach rachunkowości) lub zakres wykonywanych prac jest niewielki.

Zarówno prawo podatkowe, jak i bilansowe, nie precyzują pojęć remont i ulepszenie. Według Prawa budowlanego remont to wykonanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych, polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. Remont to także demontaż i ponowny montaż środków trwałych trwale umiejscowionych. Prace te nie zmieniają jednak sposobu użytkowania środków trwałych, ich przeznaczenia i konstrukcji. Celem remontu jest więc przywrócenie składnikowi majątku jego cech użytkowych, jakie posiadał w momencie przekazania go do eksploatacji, a utraci! w wyniku użytkowania.

W praktyce bardzo trudno odróżnić ulepszenie od remontu, a podatkowe konsekwencje przypisania konkretnym pracom przymiotu ulepszenia lub remontu są oczywiste. W przypadku ulepszenia środka trwałego wszystkie wydatki poniesione przez jednostkę powiększającego wartość początkową i podlegają wliczeniu w ciężar kosztów w postaci odpisów amortyzacyjnych. Natomiast wydatki poniesione na prace remontowe w całości podlegają odliczeniu od przychodu w momencie ich poniesienia.

Do kosztów firma ma prawo zaliczyć także wydatki poniesione na remont środków trwałych, które nie są jej własnością, jeżeli:

  • posiada tytuł prawny do używania remontowanego składnika majątku,
  • obowiązek ponoszenia wydatków na remont wynika z umowy,
  • środek trwały jest wykorzystywany w prowadzonej działalności.

Bywa też tak, że wydatki związane z danym środkiem trwałym nie mają jednolitego charakteru. W takich sytuacjach, przy kwalifikowaniu wydatków (na ulepszenie lub na remont) podstawowym kryterium jest zakres rzeczowy nakładów i ich wpływ na utrzymanie albo zwiększenie wartości użytkowej środka trwałego. Na podstawie kryterium rzeczowego możliwy jest więc podział wydatków dotyczących tego samego środka trwałego na wydatki remontowe, zaliczane bezpośrednio do kosztów uzyskania przychodów i wydatki na ulepszenie, zwiększające wartość początkową środka trwałego.

Często zdarza się tak, że ulepszenie składnika majątku jest niejako efektem ubocznym prac, których celem jest przywrócenie środkowi trwałemu pierwotnych właściwości użytkowych. Postęp techniczny w wielu przypadkach uniemożliwia wykonanie prac remontowych, które nie podniosłyby cech użytkowych remontowanego środka trwałego. W celu rozróżnienia prac remontowych od modernizacyjnych konieczne jest rozstrzygnięcie czy zastosowanie technologii pierwotnie wykorzystywanej do wytworzenia środka trwałego obecnie byłoby gospodarczo uzasadnione w przypadku jego remontu. Jeżeli wykorzystanie technologii lub materiałów stosowanych pierwotnie do wytworzenia danego środka trwałego jest niemożliwe lub jest anachronizmem, zastosowanie nowocześniejszych technologii nie powinno być uznawane jako podwyższenie wartości początkowej środka trwałego, nawet jeżeli wykonane prace wpływają na podwyższenie wartości początkowej.

Prawidłowe zakwalifikowanie wydatków poniesionych na remont lub na ulepszenie należy do podatnika. Jeżeli nie jest w stanie sam zakwalifikować, powinien skorzystać z pomocy biegłego lub poprosić o pisemną odpowiedź z izby skarbowej.

Jeśli interesuje cię tematyka odtwarzania środków trwałych lub zarządzania amortyzacją maszyn i urządzeń, więcej informacji znajdziesz w książce autorstwa K. Goldmann; pt.: „Odtwarzanie środków trwałych” ; Wydawnictwo C.H. Beck, 2006. Wszelkie skróty i uzupełnienia za zgodą Wydawcy.

Ostatnie zapytania:

  • przeszacowanie majątku 1991 po denominacji
  • wartość użytkowa środków trwałych
  • aktualizacja wyceny środków trwałych
  • zaktualizowana wartość początkowa środka trwałego
  • przesacowanie srodków trwałych 1995
  • ewidencyjna wartość początkowa
  • wycena środkow trwałych artykuły
  • wartosc srodka trwalego w 1996 roku
  • wartośc początkowa środka trwałego MSR
  • wartość początkowa środka trwałego denominacja przeszacowanie
Więcej w kodeks cywilny, środki trwałe, wartość początkowa środków trwałych
Przeznaczenie budynku przesądza, czy jest to inwestycja, czy środek trwały

Przeznaczenie nieruchomości decyduje o tym, czy mamy do czynienia z inwestycją, czy ze środkiem trwałym. Niekiedy jednak takie przyporządkowanie nie jest jednoznaczne. - Nasza spółka posiada kilka nieruchomości, w tym...

Zamknij