Sprawdzanie wiarygodności podmiotów gospodarczych – źródła informacji

Sprawdzanie wiarygodności podmiotów gospodarczych to zbieranie wszelkich informacji na ich temat ich analiza, oszacowanie ryzyka związanego z transakcjami. Podkreślić należy, ze ryzyka nie da się nigdy wyeliminować, nawet dobry partner może popaść w tarapaty finansowe, ale można to ryzyko zminimalizować. Wywiadownie przeprowadzają tysiące takich badań rocznie. Na podstawie analiz jesteśmy w stanie przewidzieć kiedy ryzyko jest zwiększone, kiedy zmniejszone czy wręcz minimalne. Firmy profesjonalnie zajmujące się zbieraniem i przetwarzaniem informacji gospodarczej bardzo szybko odkrywają fakt nieistnienia firmy. Z doświadczeń Dun & Bradstreet wynika, że średnio 2% zapytań klientów dotyczy firm nieistniejących.Klienci udostępniają papiery firmowe, wizytówki, ale okazuje się, że dany adres nie istnieje lub że jest prywatnym adresem osoby nie związanej z poszukiwana firmą. Obecnie w krajach zachodnich sprawdzanie potencjalnych partnerów czy konkurencji jest standardem. Kontrolerzy kredytowi czy inne osoby podejmujące strategiczne dla firmy decyzje nie wyobrażają sobie poczynienia odpowiednich kroków bez wystarczającej informacji, między innymi raportu z wywiadowni. Wiadomo, że firmy na własna rękę zbierają informacje. Problematyczne może być jednak szybkie zgromadzenie aktualnych danych bez względu na odległość. Jeżeli dane są zbierane, nie wszystkie firmy tworzą historię kredytową swoich kontrahentów, która jest pomocnym narzędziem przy podejmowaniu decyzji a tym samym minimalizuje ryzyko, którego, jak już mówiłem, i tak nie da się wyeliminować. Na przełomie lat 80 i 90, kiedy polski rynek otworzył się na rozwinięte rynki świata, firmy zachodnie przyzwyczajone do nieograniczonego dostępu do raportu o dowolnej firmie odczuły brak tego typu danych z Polski. Dlatego i u nas informacja gospodarcza stała się towarem. Na początku jedynie zachodni inwestorzy oczekiwali danych na temat potencjalnych kontrahentów. pochodzących ze źródeł zewnętrznych. po pewnym czasie również firmy polskie doceniły wagę informacji gospodarczej. Wywiadownie nie wnikają dla jakich celów zamawiany jest raport. Naszym zadaniem jest obiektywne przygotowanie maksimum danych na temat dowolnego zarejestrowanego podmiotu gospodarczego, w tym osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą.

Wywiadownia stara się odpowiedzieć ba trzy podstawowe pytania:

1. Czy firma istnieje ? – Aby odpowiedzieć na to pytanie należy przede wszystkim sprawdzić dokumenty rejestrowe.

2. Czy zapłaci ? – Odpowiedzi szukać będziemy w sprawozdaniach finansowych firmy, najlepiej na kilka lat wstecz.

3. Kiedy zapłaci ? – Informacje na ten temat przepływają w sposób nieformalny na różnych np. branżowych czy regionalnych spotkaniach przedsiębiorców – jest to jednak informacje powierzchowna i niesprawdzalna. Informacje dotyczące wywiązywania się firm ze swoich płatności pozwalają określić kiedy otrzymamy swoje należności.

Istotną rzeczą jest umiejętność łączenia wszystkich wewnętrznych i zewnętrznych źródeł informacji.
Wewnętrzne, czyli te, które np. przynoszą do biura handlowcy, lub pochodzące z działu księgowości z tak zwanymi zewnętrznymi czyli pochodzącymi z poza firmy. Bardzo ważne jest chociażby stwierdzenie, czy firma z którą dział handlowy zawiera kolejne kontrakty, uregulowała poprzednie faktury. Dane dostępne na temat poszczególnych firm zależą przede wszystkim od trzech czynników i regionu geograficznego – tzn. gdzie jest firm zarejestrowana, formy prawnej firmy i jej wieku, tzn. czasu przez jaki prowadzi działalność.

Pragnę jeszcze raz podkreślić, że wszystkie źródła które opiszę są ogólnodostępne. Każdy może pójść do sądu rejestrowego czy urzędu gminy, żeby uzyskać dane rejestrowe, każdy może czytać prasę itd., trudno jest jednak pojechać do Brazylii czy na Wyspy Dziewicze, żeby sprawdzić czy firma działa. Ważny jest również sposób zbierania i przetwarzania pozyskanych informacji. Wywiadownie są właśnie po to, aby wyręczyć swoich klientów w tym trudnym pracochłonnym i kosztownym procesie.

Sprawdzenie wiarygodności podmiotu należy rozpocząć od potwierdzenia danych rejestrowych. 

W Polsce dane rejestrowe można znaleźć w:

Rejestrach sądowych – w każdym mieście (byłym) wojewódzkim jest przynajmniej jeden sąd gospodarczy (w Warszawie dwa), w którego
rejestrach pozostają spółki prawa handlowego, przedsiębiorstwa państwowe, spółdzielnie, fundacje, stowarzyszenia i banki.

Ewidencje działalności gospodarczej – w każdej gminie są rejestry osób prywatnych prowadzących działalność gospodarczą oraz spółek cywilnych. Można tu znaleźć numer wpisu, jego datę, osobę prowadzącą działalność i jej adres. jak wiemy są to skąpe informacje, często nie zawierają nawet daty zawieszenia działalności. Powszechnie znana jest również opieszałość w uaktualnianiu danych rejestrowych. Braki komputeryzacji prowadza do tego, że w małych urzędach gmin ewidencje uzupełnianie są ręcznie co technicznie ogranicza dostępność do aktualnych danych.

Izby gospodarcze – regionalne zrzeszenia podmiotów gospodarczych, którym zależy na podniesieniu prestiżu i wiarygodności.

Katalogi gospodarcze – Panorama Firm, Polskie Książki Telefoniczne, Hoppenstedt Bonnier, Kompass. Ciekawymi publikacjami są katalogi firm wydawanych przy okazji różnorodnych imprez promocyjno-wystwienniczych.

Prasa rządowa – Monitor Polski B, Monitor Sądowy i Gospodarczy. Monitor Polski serii B w całości poświęcony jest skonsolidowanym sprawozdaniom finansowym. Oprócz spółek prawa handlowego oraz częściej bilanse publikują przedsiębiorstwa państwowe i coraz częściej firmy prywatne. monitor ukazuje się w kilkuset numerach rocznie co przy kilkudziesięciu przedsiębiorstwach w każdym daje pokaźne źródło do przeglądania i weryfikacji danych finansowych. Monitor Sądowy i Gospodarczy to ukazująca się mniej więcej od półtora roku publikacja, której zadaniem jest podawanie wszelkich zmian zaistniałych w rejestrach wszystkich pięćdziesięciu sądów rejestrowych w Polsce.
Dodam tu jeszcze, że poszczególne ministerstwa wydają różnoraki biuletyny, czy informatory, PAIZ (Państwowa Agencja Inwestycji Zagranicznych) wydaje katalog inwestorów.

Prasa ogólnopolska – prasa lokalna i ogólnopolska to wręcz rzeka informacji o upadłościach, likwidacjach czy sprzedaży wierzytelności. Pozostaje tylko problem – jak tą całą rzekę ogarnąć, prenumerata nie rozwiązuje problemu – trzeba to jeszcze przejrzeć. Wyjście jest zlecenie tego wyspecjalizowanej firmie. Bardzo ciekawe jest śledzenie różnego rodzaju list czy rankingów największych firm sporządzanych według różnych kryteriów. Chce tu zwrócić uwagę na listę 500 publikowana corocznie przez POLITYKĘ, Nowe Życie Gospodarcze publikuje listę 100 (NB przygotowywaną przez D&B). Bardzo ciekawe listy można znaleźć w Warsaw Business Journal.

Główny Urząd Statystyczny – REGON – W Urzędzie Statystycznym nie spodziewajmy się uzyskania jakichkolwiek danych poświęconym finansom. Są tu one zbierane do celów statystycznych i nie są jawne. Można jedynie prosić o podanie Regonu spółki co może uściślić jej rzeczywisty rodzaj działalności.

Bardzo istotnym źródłem informacji są same przedsiębiorstwa – oferty współpracy, prospekty, przeprowadzone rozmowy. Coraz więcej firm, również polskich, ma swoje strony w Internecie. Oprócz informacji stricte reklamowych można tam znaleźć pełne prospekty emisyjne, informacje o zmianach w zarządzie, nie mówiąc już o sprawozdaniach finansowych. Piękną stronę ma na przykład Elektrim (w rankingu D&B zajmuje jedno z czołowych miejsc z ratingiem 5A1 – czyli najwyższym). Pierwszym krokiem przy przygotowywaniu dobrego kontraktu jest oczywiście przejrzenie oferty potencjalnego partnera handlowego. Najczęściej w takiej informacji jest mowa o produktach i historii firmy. Chcąc być bardziej wiarygodnymi firmy w toku rozmów handlowych przedstawiają skonsolidowane sprawozdania finansowe (czasami niestety sporządzone specjalnie na te okoliczności), listy referencyjne, wypisy z rejestrów, opinie bankowe, opinie ZUS itp. Już w tym momencie warto pokusić się o sprawdzenie wiarygodności przedstawionych informacji.

Giełda – w przypadku spółek akcyjnych notowanych na parkiecie zakres informacji możliwych do uzyskania zwiększa się. Poprzez połączenie On-line z Giełda papierów Wartościowych istnieje możliwość dostępu do krótkich informacji związanych ze spółkami (przekształcenie, podpisane kontrakty, wyniki finansowe itp.) Poza tym spółki giełdowe wydają prospekty emisyjne a w prasie publikują miniprospekty czy sprawozdania finansowe.

Źródłem informacji nie są natomiast w Polsce Banki (choć na zachodzie owszem, banki współpracują chociażby z wywiadowniami gospodarczymi) i Urzędy Skarbowe. Wszystkie informacje tam zawarte są tajne. (Chyba że są to pinie wystawione na prośbę samego podmiotu gospodarczego lub wykazany zostanie interes prawny.)

Zgodnie z prawem występują ograniczenia dostępności do niektórych danych, i tak: z góry możemy nie spodziewać się bilansu i rachunku wyników od przedsiębiorstwa państwowego, czy firm działających na podstawie prawa cywilnego. Od ich dobrej woli zależy, czy otrzymamy ich sprawozdania finansowe. W Polsce do ogłaszania sprawozdań finansowych zobowiązane są wszystkie spółki prawa handlowego, a według przeprowadzonych analiz publikuje je ok. 60%. Nie ma problemu ze spółkami giełdowymi. Publikują one swoje sprawozdania finansowe częściej niż rocznie. Wracając do spółek cywilnych – te z obrotami powyżej 400 tys. ECU musza sporządzać bilanse, jednak publikować je muszą tylko te, których obroty przekraczają 1 mln ECU. Dodam tutaj, że w Polsce zarejestrowanych jest ok. 2.5 mln podmiotów gospodarczych. Tylko 105 tys. czyli ok. 5 % to spółki prawa handlowego, które generują jednak dużą część PKB. Specyfika polskiego rynku to Małe i Średnie Przedsiębiorstwa. 

Sprawozdawczość podmiotów gospodarczych

Przedsiębiorstwa przygotowują szereg dokumentów informacyjnych i sprawozdawczych, służących dostarczeniu informacji; Obowiązki sprawozdawcze i rejestracyjne są zależne od formy prawnej.
Kwestie związane z rejestrem handlowym i sądem rejestrowym reguluje Art. 13 Kodeksu Handlowego oraz rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 1 lipca 1934 r. o rejestrze handlowym.

 

Szczególnie istotna jest jawność rejestru handlowego.

 

Obowiązki sprawozdawcze wynikające z przepisów podatkowych i rachunkowych

Sprawozdawczość finansowa obejmuje ogół sprawozdań finansowych, które jednostki sporządzają w określonych terminach według z góry ustalonych wzorów i zasad. Obowiązki w tym zakresie określa Ustawa o rachunkowości z dnia 29 września 1994 roku oraz przepisy wydawane przez prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w zakresie statystyki finansów.

Obowiązek sporządzania sprawozdania finansowego maja podmioty, do których stosują się przepisy Ustawy o rachunkowości, tzn. mające siedzibą lub miejsce zarządu na terytorium Polski.
– spółki prawa handlowego
– inne osoby prawne, za wyjątkiem Skarbu Państwa i Narodowego Banku Polskiego,
– osoby fizyczne i spółki cywilne osób fizycznych, jeżeli ich przychody netto ze sprzedaży towarów, produktów i usług za poprzedni roku kalendarzowy wynoszą co najmniej 500.000 ECU (przeliczone na PLN po średnim kursie NBP obowiązującym na dzież bilansowy). Każda z tych jednostek może jednak, począwszy od nowego roku obrotowego zaniechać stosowania przepisów ustawy, jeżeli jej przychody netto ze sprzedaży towarów i operacji finansowych za każdy z dwóch poprzednich lat obrotowych wynosiły mniej niż 300.000 ECU
– jednostki działające na podstawie prawa bankowego, prawa o publicznym obrocie papierami wartościowymi i funduszach powierniczych lub przepisów o działalności ubezpieczeniowej,
– państwowe i gminne jednostki budżetowe i ich gospodarstwa pomocnicze, zakłady budżetowe, państwowe i gminne i fundusze celowe oraz gminy i ich związki
– pozostałe jednostki działające na podstawie przepisów o systemie oświaty lub o szkolnictwie wyższym oraz na podstawie przepisów o zakładach opieki zdrowotnej, jeżeli przychody ze świadczonych usług za poprzedni rok obrotowy wynoszą co najmniej 25.000 ECU, bądź jeżeli jednostki te są państwowymi albo gminnymi osobami prawnymi. Każda z tych jednostek może, począwszy od następnego roku kalendarzowego zaniechać stosowania dwóch poprzednich lat wynosiły mniej niż 15.000 ECU
– zagraniczne osoby prawne, jednostki nie posiadające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne prowadzące na terytorium RP działalność gospodarczą osobiście, przez osobę upoważnioną, przy pomocy pracowników bądź przy wykorzystaniu zakładu luz urządzenia służącego działalności produkcyjnej, handlowej lub usługowej
– pozostałe jednostki jeżeli:
! – działają według poszczególnych przepisów dotyczących ich tworzenia
! – otrzymują na realizację zadań zleconych dotacje lub subwencje z budżetu państwa, budżetów gmin lub funduszów celowych – od początku roku, w którym dotacje lub subwencje zostały im przeznaczone
! – mają zamiar określić podstawę wymiaru zobowiązań podatkowych i innych świadczeń na rzecz budżetu państwa lub budżetów gmin – od początku roku obrotowego, w którym zamierzają wprowadzić powyższą zasadę.

Wykonujące działalność gospodarczą małe jednostki, nie objęte są przepisami ustawy o rachunkowości i rezygnujące z możliwości prowadzenia rachunkowości, mogą korzystać z następujących form ewidencji zdarzeń gospodarczych:

1. podatkowa księga przychodów i rozchodów
2. karta podatkowa
3. ewidencja przychodów

Ostatnie zapytania:

  • czy jest obowiazek udostępniania informacji wywiadowni gospodarczej
  • sprawozdawczość podmiotów gospdarczych
Przeczytaj poprzedni wpis:
Technika zadawania pytań czyli spowiedż detektywa

Wyobraź sobie, że kiedy sprzedajesz, jesteś detektywem. Kim jest detektyw? Detektyw jest osobą, która rozwiązuje zagadki i stara się odnaleźć brakujące części łamigłówki. Jeśli wyobrazisz sobie, że wszystkie motywy i...

Zamknij